CÚN GÃI LIÊN TỤC: DỊ ỨNG HAY ĐANG CÓ VE, GHẺ?

CÚN GÃI LIÊN TỤC: DỊ ỨNG HAY ĐANG CÓ VE, GHẺ?

Cún gãi liên tục có thể do dị ứng, bọ chét, ve, ghẻ hoặc nhiễm trùng da. Vì các vấn đề này thường gây ra biểu hiện khá giống nhau, Sen không nên chỉ nhìn vào một dấu hiệu rồi tự kết luận. Quan sát vị trí ngứa, thời điểm xuất hiện và những thay đổi trên da sẽ giúp Sen nhận biết mức độ bất thường, nhưng cún vẫn cần được bác sĩ thú y kiểm tra để xác định chính xác nguyên nhân.

Thỉnh thoảng gãi là hành vi bình thường ở chó. Tuy nhiên, nếu Boss gãi dồn dập, liên tục liếm chân, cắn da, cọ mặt hoặc thức giấc vì ngứa, phía sau có thể là một vấn đề da liễu cần được quan tâm. Theo hướng dẫn của Hiệp hội Bệnh viện Động vật Hoa Kỳ (AAHA), ngứa là một triệu chứng chứ không phải chẩn đoán. Những nguyên nhân thường gặp bao gồm ký sinh trùng ngoài da, bệnh da dị ứng và nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc nấm men. Một chú chó cũng có thể gặp nhiều vấn đề cùng lúc, khiến triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.

DẤU HIỆU CHO THẤY CÚN ĐANG BỊ NGỨA BẤT THƯỜNG

Không phải lúc nào Sen cũng bắt gặp Boss đang gãi. Hoạt động liếm, cắn hoặc cọ xát quá mức cũng có thể là cách cún phản ứng với cảm giác ngứa và khó chịu. Một số dấu hiệu nên lưu ý gồm:

• Gãi một vùng da nhiều lần trong ngày.
• Liếm hoặc cắn bàn chân liên tục.
• Cọ mặt và tai xuống sàn, thảm hoặc đồ nội thất.
• Lắc đầu, gãi tai hoặc tai có mùi bất thường.
• Da đỏ, nổi sẩn, đóng vảy hoặc xuất hiện vết xước.
• Lông thưa, gãy hoặc rụng thành từng mảng.
• Da dày, sẫm màu hoặc có mùi khó chịu.
• Cún bồn chồn, khó ngủ hoặc không muốn được chạm vào vùng da tổn thương.

Khi cún gãi và cắn da kéo dài, hàng rào bảo vệ da có thể bị tổn thương. Vi khuẩn và nấm men vốn có trên da có cơ hội phát triển quá mức, gây nhiễm trùng thứ phát và làm cún ngứa nhiều hơn.

CÚN GÃI DO BỌ CHÉT, VE HOẶC GHẺ CÓ BIỂU HIỆN GÌ?

Ký sinh trùng ngoài da là nhóm nguyên nhân cần được kiểm tra sớm khi cún xuất hiện tình trạng ngứa. Trong đó, bọ chét và các loại ghẻ thường liên quan đến ngứa rõ rệt hơn, còn ve có thể gây kích ứng khu trú tại vị trí bám.

Dị ứng với bọ chét

Bọ chét có thể khiến cún ngứa vì hoạt động cắn hút máu. Một số bé còn phản ứng quá mẫn với thành phần trong nước bọt bọ chét, được gọi là viêm da dị ứng do bọ chét. Cún bị dị ứng bọ chét thường ngứa nhiều ở:

• Vùng lưng phía sau.
• Gốc đuôi.
• Mặt trong hoặc phía sau đùi.
• Vùng bụng dưới.

Sen có thể phát hiện bọ chét di chuyển trong lông hoặc những hạt nhỏ màu đen giống bụi bẩn. Tuy nhiên, không nhìn thấy bọ chét không đồng nghĩa với việc có thể loại trừ dị ứng bọ chét. Chỉ một lượng nhỏ vết cắn cũng có thể gây ngứa mạnh ở những bé nhạy cảm.

Ve trên da chó

Ve thường bám vào da để hút máu, dễ xuất hiện ở vùng tai, cổ, kẽ chân hoặc những nơi có lớp lông che phủ. Vị trí ve bám có thể sưng đỏ, ngứa hoặc viêm. Ngoài kích ứng da, ve còn có khả năng truyền một số bệnh nguy hiểm. Vì vậy, Sen không nên bóp nát hoặc giật ve bằng tay không. Nếu không biết cách lấy ve an toàn hoặc cún có nhiều ve, hãy đưa bé đến cơ sở thú y để được xử lý và tư vấn biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Ghẻ Sarcoptes

Ghẻ Sarcoptes có thể gây ngứa dữ dội và lây giữa các chú chó. Tổn thương thường xuất hiện ở rìa tai, khuỷu chân, khuỷu sau, ngực và bụng. Da có thể đỏ, đóng vảy, trầy xước và rụng lông do cún gãi liên tục. Khi một bé mắc ghẻ, những thú cưng sống cùng nhà cũng có thể xuất hiện triệu chứng. Một số người tiếp xúc gần với cún bệnh có thể bị kích ứng da tạm thời, vì vậy việc thăm khám và xử lý môi trường sống rất quan trọng.

Ghẻ Demodex

Demodex là loại ve nhỏ sống trong nang lông. Khi số lượng tăng bất thường, chúng có thể gây rụng lông từng mảng, đỏ da, đóng vảy hoặc viêm da. Không phải trường hợp Demodex nào cũng gây ngứa dữ dội; cảm giác ngứa thường tăng khi xuất hiện nhiễm trùng da thứ phát. Demodex thường gặp ở chó còn nhỏ hoặc những bé có vấn đề ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch. Vì cách điều trị phụ thuộc vào mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe, Sen không nên tự mua thuốc trị ghẻ khi chưa xác định đúng loại.

CÚN GÃI DO DỊ ỨNG CÓ BIỂU HIỆN GÌ?

Bệnh da dị ứng ở chó có thể liên quan đến bọ chét, tác nhân trong môi trường hoặc thành phần thức ăn. Trong đó, dị ứng môi trường và phản ứng bất lợi với thức ăn có thể tạo ra biểu hiện rất giống nhau.

Dị ứng môi trường

Cún có thể phản ứng với phấn hoa, mạt bụi nhà, nấm mốc hoặc các dị nguyên khác trong môi trường. Những vùng thường bị ảnh hưởng gồm:

• Bàn chân và kẽ chân.
• Mặt và quanh mắt.
• Vành tai và ống tai.
• Nách, bụng và các vùng da gấp.

Boss có thể liên tục liếm chân, cọ mặt hoặc bị viêm tai tái phát. Triệu chứng đôi khi xuất hiện theo mùa, nhưng cũng có thể kéo dài quanh năm. MSD Veterinary Manual lưu ý rằng viêm tai mạn tính hoặc tái phát đôi khi là vấn đề duy nhất mà người nuôi nhận thấy ở chó bị viêm da cơ địa.

Dị ứng hoặc phản ứng bất lợi với thức ăn

Phản ứng với thức ăn có thể gây ngứa quanh năm và khó phân biệt với dị ứng môi trường nếu chỉ dựa trên biểu hiện ngoài da. Một số cún còn có dấu hiệu tiêu hóa như phân mềm, tiêu chảy hoặc nôn, nhưng không phải bé nào cũng xuất hiện. Việc cún bắt đầu ngứa sau khi ăn một món mới có thể khiến Sen nghi ngờ thức ăn, nhưng chưa đủ để xác nhận dị ứng. Ngược lại, cún cũng có thể phản ứng với loại đạm đã ăn trong thời gian dài.

Theo AAHA, phương pháp đáng tin cậy để chẩn đoán phản ứng với thức ăn là thực hiện chế độ ăn loại trừ nghiêm ngặt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ thú y, thường trong khoảng 8–12 tuần. Sau đó, thức ăn cũ hoặc từng thành phần được cho ăn lại có kiểm soát để xem triệu chứng có tái phát hay không.

Trong thời gian này, bánh thưởng, thức ăn của người, sản phẩm nhai gặm và thuốc có hương vị đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Vì vậy, Sen không nên tự đổi đạm liên tục hoặc chỉ loại bỏ một nguyên liệu rồi kết luận Boss bị dị ứng.

PHÂN BIỆT CÚN BỊ DỊ ỨNG VÀ CÚN CÓ KÝ SINH TRÙNG

Vị trí thường gặp

• Ký sinh trùng ngoài da: Gốc đuôi, lưng sau, đùi; rìa tai, khuỷu chân hoặc vùng ký sinh trùng bám.
• Dị ứng môi trường hoặc thức ăn: Chân, mặt, tai, nách, bụng và vùng da gấp.

Mức độ ngứa

• Ký sinh trùng ngoài da: Có thể xuất hiện đột ngột và rất dữ dội.
• Dị ứng môi trường hoặc thức ăn: Thường tái diễn, theo mùa hoặc kéo dài quanh năm.

Dấu hiệu nhìn thấy

• Ký sinh trùng ngoài da: Có thể thấy ve, bọ chét, chất thải bọ chét, vảy hoặc vùng rụng lông.
• Dị ứng môi trường hoặc thức ăn: Da đỏ, liếm chân, cọ mặt, viêm tai tái phát.

Khả năng lây

• Ký sinh trùng ngoài da: Một số loại ghẻ và ký sinh trùng có thể lây.
• Dị ứng môi trường hoặc thức ăn: Dị ứng không lây giữa các thú cưng.

Cách xác định

• Ký sinh trùng ngoài da: Khám lông, chải bọ chét, cạo da và các kiểm tra phù hợp.
• Dị ứng môi trường hoặc thức ăn: Dựa vào bệnh sử, loại trừ nguyên nhân khác; có thể cần chế độ ăn loại trừ.

Bảng trên chỉ giúp Sen định hướng quan sát. Các vùng tổn thương có thể chồng lấp và cún có thể vừa dị ứng vừa nhiễm ký sinh trùng hoặc nhiễm trùng da. Vì vậy, không nên dùng bảng này để tự chẩn đoán tại nhà.

VÌ SAO CÚN VẪN NGỨA DÙ ĐÃ NHỎ THUỐC TRỊ VE, BỌ CHÉT?

Có nhiều khả năng khiến triệu chứng chưa cải thiện:

• Sản phẩm không phù hợp với loài, cân nặng hoặc tình trạng của cún.
• Cách dùng hoặc khoảng cách giữa các lần sử dụng chưa đúng.
• Môi trường vẫn còn trứng, ấu trùng hoặc nhộng bọ chét.
• Những thú cưng khác trong nhà chưa được kiểm soát ký sinh trùng đồng thời.
• Cún đã xuất hiện nhiễm trùng da thứ phát.
• Nguyên nhân gây ngứa không phải hoặc không chỉ là ký sinh trùng.

Sen không nên tự ý tăng liều, rút ngắn thời gian dùng hoặc kết hợp nhiều thuốc. Một số hoạt chất an toàn cho chó nhưng có thể gây độc cho mèo; đồng thời, việc dùng sai liều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của thú cưng.

BÁC SĨ THÚ Y CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN CÚN GÃI NHƯ THẾ NÀO?

Theo hướng dẫn của Ủy ban Quốc tế về Bệnh Dị ứng ở Động vật (ICADA), viêm da cơ địa ở chó không được chẩn đoán chỉ bằng một xét nghiệm. Bác sĩ cần đánh giá bệnh sử, biểu hiện lâm sàng và lần lượt loại trừ các bệnh có triệu chứng tương tự. Quy trình có thể bao gồm:

• Hỏi thời điểm bắt đầu ngứa, vị trí ngứa, tính chất theo mùa và chế độ ăn của cún.
• Kiểm tra toàn bộ da, lông, tai và bàn chân.
• Chải lông tìm bọ chét hoặc dấu vết của bọ chét.
• Cạo da, nhổ lông hoặc thực hiện kiểm tra phù hợp để tìm ghẻ.
• Lấy mẫu tế bào da hoặc dịch tai để kiểm tra vi khuẩn và nấm men.
• Đánh giá đáp ứng sau khi kiểm soát ký sinh trùng và điều trị nhiễm trùng thứ phát.
• Thực hiện chế độ ăn loại trừ nếu nghi ngờ phản ứng với thức ăn.

Xét nghiệm trong da hoặc xét nghiệm IgE huyết thanh không phải công cụ sàng lọc để tự xác nhận cún bị viêm da cơ địa. Những xét nghiệm này chủ yếu được sử dụng sau khi đã có chẩn đoán lâm sàng, nhằm lựa chọn dị nguyên cho liệu pháp miễn dịch đặc hiệu.

SEN NÊN LÀM GÌ KHI CÚN GÃI LIÊN TỤC?

Trước khi đưa cún đi khám, Sen có thể ghi lại:

• Cún bắt đầu ngứa từ khi nào.
• Vị trí bé thường gãi, liếm hoặc cắn.
• Triệu chứng có xuất hiện theo mùa hay không.
• Thức ăn chính, bánh thưởng và sản phẩm nhai gặm bé đã dùng.
• Lịch phòng ngừa bọ chét, ve và loại sản phẩm đã sử dụng.
• Những thay đổi gần đây về nơi ở, dầu tắm hoặc chất vệ sinh.

Ảnh chụp vùng da tổn thương và video lúc cún gãi cũng có thể giúp bác sĩ đánh giá diễn tiến. Trong thời gian chờ khám, Sen nên giữ vùng da sạch, hạn chế cún tự làm tổn thương và không bôi thuốc của người lên da bé.

KHI NÀO CẦN ĐƯA CÚN ĐI KHÁM SỚM?

Sen nên sắp xếp kiểm tra thú y nếu cún:

• Gãi đến trầy xước, chảy máu hoặc mất ngủ.
• Rụng lông nhanh hoặc rụng thành nhiều mảng.
• Da sưng, nóng, có mủ, chảy dịch hoặc có mùi rõ.
• Đau tai, lắc đầu liên tục hoặc mất thăng bằng.
• Bỏ ăn, mệt mỏi, sốt hoặc có biểu hiện toàn thân.
• Ngứa kéo dài hoặc tái phát nhiều lần dù đã chăm sóc tại nhà.

Nếu Boss đột ngột sưng mặt, nổi mề đay, nôn nhiều hoặc khó thở, cần đưa bé đến cơ sở thú y ngay vì đây có thể là phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP KHI CÚN GÃI LIÊN TỤC

Cún gãi nhiều nhưng không thấy bọ chét thì có phải dị ứng không?

Chưa chắc. Bọ chét có thể khó phát hiện, còn ghẻ, nhiễm khuẩn và nấm men cũng có thể gây ngứa. Cún cần được kiểm tra để loại trừ từng nguyên nhân trước khi kết luận dị ứng.

Cún bị ghẻ có lây sang người không?

Một số ký sinh trùng như Sarcoptes có thể gây kích ứng da tạm thời ở người tiếp xúc. Nếu nghi ngờ cún bị ghẻ, Sen nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với vùng tổn thương, vệ sinh môi trường và đưa bé đi khám.

Đổi sang thức ăn thịt nai có giúp cún hết dị ứng không?

Không thể khẳng định. Thịt nai chỉ có thể được xem là nguồn đạm mới nếu cún chưa từng ăn trước đó và được sử dụng trong một chế độ ăn loại trừ được kiểm soát. Thịt nai không phải nguyên liệu “chống dị ứng” và vẫn có khả năng gây phản ứng ở một số bé.

Có nên tự mua thuốc trị ghẻ cho cún không?

Không nên. Các loại ghẻ có đặc điểm và hướng xử lý khác nhau. Dùng sai thuốc, sai liều hoặc không xử lý bệnh đi kèm có thể khiến tình trạng kéo dài và gây nguy hiểm cho cún.

Tắm thường xuyên có giúp cún bớt ngứa không?

Tắm bằng sản phẩm được bác sĩ lựa chọn có thể hỗ trợ làm sạch da và kiểm soát triệu chứng trong một số trường hợp. Tuy nhiên, tắm quá thường xuyên hoặc sử dụng dầu gội không phù hợp có thể làm da khô và kích ứng nặng hơn.

ĐỪNG VỘI QUY MỌI CƠN NGỨA CHO DỊ ỨNG THỨC ĂN

Cún gãi liên tục có thể là dấu hiệu của dị ứng, nhưng cũng có thể liên quan đến bọ chét, ve, ghẻ, vi khuẩn hoặc nấm men. Những nguyên nhân này dễ chồng lấp và không thể được phân biệt chính xác chỉ bằng mắt thường.

Điều Sen có thể làm tốt nhất là quan sát kỹ, duy trì phòng ngừa ký sinh trùng phù hợp và đưa Boss đi khám khi tình trạng ngứa kéo dài hoặc gây tổn thương da. Xác định đúng nguyên nhân ngay từ đầu sẽ giúp cún được chăm sóc phù hợp, hạn chế tái phát và tránh những ngày phải gãi đến mệt nhoài.